در رابطه با ارش‌البکاره، باید گفت که مسأله‌ ارش‌البکاره زمانی مطرح می‌شود که دختری و یا زنی به عنف و از راه حرام (زنا) بکارت خود را از دست بدهد. مبحث ارش‌البکاره یکی از ابتلائات جدی محاکم قضایی است و محاسبه آن نیز می‌بایست از دقت لازم برخوردار باشد. اما در فرض سؤال، مسأله‌ مهریه مطرح است نه ارش‌البکاره، زیرا نکاح شرعی و رسمی انجام شده است. از آن‌جایی که بیشتر فقها فرموده‌اند زن اگر پیش از اخذ مهریه حال خود، اگر شوهرش با اجبار، با وی مقاربت کند، حق حبس او به قوت خود باقی می‌ماندادامه ...

 

بسم الله الرحمن الرحیم

محقق؛ علی زادسرجیرفتی

قم المقدسه؛ 1393

 

مقاربت اجباری زوج با زوجه، و ارش‌البکارة

سؤال 

در جایی که زوجه از حق حبس خود استفاده نموده و تمکین ننماید، چنانچه زوج به عنف با وی مقاربت کند، آیا ارش‌البکاره به زوجه تعلق می‌گیرد یا خیر؟

پاسخ

پاسخ به سؤال فوق، از دو جنبه حقوقی و فقهی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

الف. بررسی حقوقی

 ماده 1085 قانون مدنی چنین حکم کرده است: «زن مى‌تواند تا مهر به او تسليم نشده از ايفای وظایفى كه در مقابل شوهر دارد امتناع كند، مشروط بر اين‌كه مهر او حال باشد و اين امتناع مسقط حقّ نفقه نخواهد بود.» این ماده ریشه در مسأله فقهی «حق حبس زوجه»[2] (عندالمطالبه) و زوج حق ندارد زوجه را با زور و اکراه به تمکین مجبور سازد[4]

در حقوق ایران، در خصوص «حق حبس» باید گفت: اگر دو طرف معامله درباره زمان مبادله دو عوض، قرارداد خاصی منعقد نکرده باشند، ظاهر این است که انتظار دارند دو عوض مقارن همدیگر مبادله شوند. این توافق ضمنی ناشی از معنای «معاوضه» در دیدگاه عرف است؛ مثلاً، در بیع، همان‌گونه که مالکیت در یک زمان برای هر دو به وجود می‌آید، تسلیم دو عوض هم باید در یک زمان انجام شود. دو طرف چنان به این برابری وابسته‌اند که اگر ناچار شوند بدون دریافت آنچه در عقد انتظار داشته‌اند آنچه را بر عهده دارند تسلیم کنند، احساس ظلم و تجاوز می‌نمایند؛ زیرا این خطر وجود دارد که طرف مقابل به دلیل اعسار یا تلف قهری موضوع تعهد یا تفریط خود یا تقصیر دیگران، نتواند وفای به عهد کند. نتیجه مهمی که از همبستگی گرفته می‌شود این است که هر یک از دو طرف معاوضه می‌تواند اجرای تعهد خود را منوط به تسلیم عوض قراردادی (اجرای تعهد دیگری) کند. این اختیار را، که بدون فسخ قرارداد، اجرای تعهد را به حالت تعلیق در می‌آورد، در اصطلاح، «حق حبس» می‌نامند.[6]

بررسي فقهي

در رابطه با ارش‌البکاره، باید گفت که مسأله‌ ارش‌البکاره زمانی مطرح می‌شود که دختری و یا زنی به عنف و از راه حرام (زنا) بکارت خود را از دست بدهد. مبحث ارش‌البکاره یکی از ابتلائات جدی محاکم قضایی است و محاسبه آن نیز می‌بایست از دقت لازم برخوردار باشد. اما در فرض سؤال، مسأله‌ مهریه مطرح است نه ارش‌البکاره، زیرا نکاح شرعی و رسمی انجام شده است. از آن‌جایی که بیشتر فقها فرموده‌اند زن اگر پیش از اخذ مهریه حال خود، اگر شوهرش با اجبار، با وی مقاربت کند، حق حبس او به قوت خود باقی می‌ماند.[8]

2. در رابطه با ازاله بکارت توسط پزشک معالج، جمعی از محققین مؤسسه آموزشی پژوهشی قضا، قم، چنین نتیجه گیری کرده‌اند؛ «پزشك‌ مذكور در صورتي‌ كه‌ زوال‌ بكارت‌ به‌ سبب‌ وي‌ باشد و او قبل‌ از معاينه‌ و درمان‌ از ضمان‌ به‌ واسطه صدمات‌ و لطمات‌ وارده‌ اخذ برائت‌ نكرده‌ باشد، ضامن‌ ازاله‌ بكارت‌ است‌ و در اين‌ حكم‌ فرقي‌ ميان‌ علم‌ واطلاع‌ پزشك‌ بر بكارت‌ و عدم‌ آن‌ و نيز اعلام‌ بيمار و عدم‌ اعلام‌ آن‌ نمي باشد. در اينكه‌ او ضامن‌ ارش البكاره است‌ يا مهرالمثل ، ميان‌ فقهاء اختلاف‌ است ، ولي‌ به‌ نظر مي رسد قول‌ قوي‌ به‌ استناد آنچه‌ گذشت‌ ثبوت ارش البكاره‌ است . از سوي‌ ديگر در محاسبه‌ ارش البكاره‌ اين‌ نكته‌ بايد مورد توجه‌ باشد كه‌ تعيين‌ عامل‌ و سبب ازاله‌ بكارت‌ تأثير مستقيمي‌ در ميزان‌ و مقدار ارش البكاره‌ دارد. بي ترديد در نزد عرف‌ تفاوت‌ مهريه‌ زني‌ كه بكارت‌ آن‌ به‌ واسطه‌ وطي‌ زائل‌ شده‌ است‌ با باكره ، بسيار بيشتر از تفاوت‌ مهريه‌ زني‌ است‌ كه‌ بكارت‌ آن‌ بر اثرتصادف‌ یا معاينه‌ پزشك‌ از ميان‌ رفته‌ است‌ و ارش البكاره‌ كه‌ چيزي‌ جز مقدار تفاوت‌ ميان‌ مهريه‌ زن‌ در فرض بكارت‌ و فرض‌ زوال‌ بكارت‌ در نزد عرف‌ نمي باشد تنها با توجه‌ به‌ عامل‌ زوال‌ بكارت‌ قابل‌ محاسبه‌ و تعيين است».[10]  

آیت‌الله‌العظمی جعفر سبحانی

«چون همسرش بوده و شرعاً باید پس از پرداخت مهریه این عمل را انجام دهد بنابراین عملش گناه است ولی ارش تعلق نمی‌گیرد و فقط باید مهریه را بدهد و حق حبس باقی است والله العالم. 17/2/1393»

آیت‌الله‌العظمی لطف الله صافی‌گلپایگانی

«در فرض سؤال زوج معصیت کرده و ارش‌البکاره ثابت نیست و باید تمام مهر را بپردازد والله العالم. 6  رجب‌المرجب 1435ه.ق»

آیت‌الله‌العظمی ناصر مکارم شیرازی

«ارش‌البکاره تعلق نمی‌گیرد ولی مستحق تمام مهر است. 23/2/1393»

آیت‌الله‌العظمی سید عبدالکریم موسوی اردبیلی

«در مفروض سؤال ارش‌البکاره تعلق نمی‌گیرد ولی زوج با شکایت زن مستحق تعزیر است و مهریه با این دخول کامل می‌شود و بر فرض طلاق باید مهر کامل داده شود و حق حبس با این دخول اجباری از بین نمی‌رود. [10/3/1393]»

آیت‌الله‌العظمی نوری همدانی

در فرض سؤال، خیر ولی حق مهریه کامل را دارد. 15/2/1393»

آیت‌الله‌العظمی سید محمد شاهرودی

«خیر تعلق نمی‌گیرد. 18/2/1393»

آیت‌الله‌العظمی سید محمد علی علوی‌گرگانی

«حق حبس خانم از بین نمی‌رود، ولی ارش‌البکاره هم به او تعلق نمی‌گیرد. [14/2/1393]»

نتیجه‌گیری:

هرچند در موضوع سؤال زوج معصیت کرده است ولی ارش‌البکاره به او تعلق نمی‌گیرد و در عوض مهریه به نحو کامل بر عهده زوج بار می‌شود و حق حبس زوجه به قوت خود باقی است.

======

نگاه معاوضه­ای به نکاح در فقه نیز پیشینه دارد. فقهای امامیه حق حبس را اقتضای معاوضه می‌دانند و طبق سنّت خود، در مهم‌ترین فرد آن یعنی بیع به آن اشاره می‌کنند و در خصوص نکاح و اجازه نیز به آن اشاره شده است.

نوشتن دیدگاه
تصویر امنیتی تصویر امنیتی جدید

روز عید فطر كدورت‌ها را دور بریزید

روز عید فطر كدورت‌ها را دور بریزید زادسرجیرفتی: مردم مسلمان با حضور یك‌پارچه در عید فطر تمام كدورت‌ها را دور ریخته و پس از یك ماه عبادت ، دل‌هایشان آماده یك زندگی مملو از معنویت و شادابی می‌شود ادامه . . . گروه استانها / حوزه همدان...

در پاسخ به نامه‌ی پویش مردمی آوای هلیل

در پاسخ به نامه‌ی پویش مردمی آوای هلیل تمدن های تاریخی و مانا، در کنار آب ها و رودخانه‌ها، توسط کسانی که محل استقرار خود را، موطن همیشگی برگزیده اند، ساخته، پرداخته، و عالم گیر شده‌اند. بنابراین استعمال کلمه تمدن هلیل، غلط، غیرراست، و جیرفت زدا خواهد بود. احتمالآ در خاطر مبارکتان باشد که سال های سال...

جنایات سبزِ سیا،موساد،ام آی ۶، 1388

جنایات سبزِ سیا،موساد،ام آی ۶، 1388 بنده‌ شك ‌ندارم ‌كه ‌جریان ‌نفاق، ‌كه ‌دست‌ نیاز به سوی ‌ترامپ ‌دراز كرده ‌است، هیچ آخوندی چه خوب و چه بد مثل خاتمی را، هیچ وقت قبول نداشته و ندارد، طراحان طرح آشتی ملی، به‌ چیزی ‌كمتر از سرنگونی نظام جمهوری ‌اسلامی ‌ایران و تسلط مجدد امریکا، رضایت ‌نخواهند...

نوکر دربست ترامپ، الهی خدا بکشد تو را

نوکر دربست ترامپ، الهی خدا بکشد تو را تو در کمین نشسته‌ای تا انتقام ناکامی‌های چهل ساله‌ات را، از تار، تنبور، وافور، کاباره، رقاصه‌ها، قمار، شراب، مستی‌ها شبانه، خوردن و بردن شاهانه، و . و ...، همه و همه را، از امام و مولا و مقتدای مؤمنان و شهیدان و آزادگان، حضرت امام خامنه‌ای مدظله‌العالی، بگیری، که مثل...

بوی خوش عصیان حزب‌الله، علیه اشرافیگری

بوی خوش عصیان حزب‌الله، علیه اشرافیگری قلم و بیان زادسرجیرفتی, [21.07.17 17:35] https://www.instagram.com/p/BWzzK9djf_b/ زادسرجیرفتی: از عید سعید فطر و شعر حماسی دکتر میثم مطیعی، و سخنان امروز نماینده محترم دانشجویان، قبل از خطبه‌های نماز جمعه، بوی خوش انقلاب و عصیان اهل ولاء، علیه اشرافیگری و کداخداپرستی استشمام می‌شود. به گمانم طولی نکشد که شعار "روحانی امریکایی،...

به امید تودهنی زدن به ترامپ بدکاره

به امید تودهنی زدن به ترامپ بدکاره ما که جزو انقلابیان قبل از پیروزی انقلاب اسلامی هستیم، به راه، آمان و اهدافمان، آگاه، مؤمن، مصمم و جدی بودیم، و اکنون نیز، و تا زنده هستیم ان‌شاءالله چنینیم. بنده و مانند نگارنده، یقین و ایمان داشتیم که شکنجه دیدن در راه خدا، ثواب دارد، سرباز امام زمان علیه‌السلام...

امریکا که ایران نیست که رئیس جمهورش

امریکا که ایران نیست که رئیس جمهورش امریکا که مثل کشور ما که نیست که رئیس جمهور بتواند حتی خدای‌ناکرده ساز مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران را هم، کوک کند. یا عناصر مخالف اصل نظام را، مسؤولیت بدهد. یا مقابل حکومت پنهان (رهبری) امریکا بایستد، هرگز، کما...

دغدغه‌هایی از فضای مجازی کشور(2)

دغدغه‌هایی از فضای مجازی کشور(2) اغلاط املایی تا دلتان بخواهد. زیاد خوانده و می‌خوانیم که "خواهش می‌کنم"، را خواهشاً می‌نویسند؟ "ثانیا"، را دوماً، "ثالثاً" را سوماً، ...، "تاسعاً"، را نهماً، و قس علی هذا. حالا هرچه بگویید آقا، در زبان فارسی تنوین نداریم. شما دکتر شدید، فوق لیسانس گرفتید، نماینده مجلس بوده‌اید، باید...

طنز کمدین ها، و عصبی شدن اصلاح‌طلبان

طنز کمدین ها، و عصبی شدن اصلاح‌طلبان در استخر اختصاصی فرح دیبا در کوشک، و در حال شنا و در کمال سلامت جسم و تن، دعوت حق را لبیک گفته است، و اینک کسی نمی‌تواند به سبب مرگ اینچنینی آن مرحوم، بر نظام مردمسالاری دینی، انقلاب اسلامی، امام خامنه‌ای عظیم‌الشأن مدظله‌العالی، انقلابیون ولایتمدار، حزب‌الله راستین، اصول‌گرایان...

بگویند ... آقازاده جاسوس است تعجب ...

بگویند ... آقازاده جاسوس است تعجب ... كسانی در انگلستان موفق شدند دكترا بگیرند كه تز دكتراشان را آنان برایشان معین كرده‌اند و اطلاعات ریز را از اینان گرفته‌اند، مثلاً گفته‌اند شما تز دكترایت را راجع به ایلات و قبایل ایرانی، شما راجع به ساخت و ساز مسكن در ایران، شما راجع به عملكرد سپاه پاسداران از...